Komente
Intervista
Lajme
Botime
Arkivi

 


Kërko në
  
www.google.com
Kërko në
  
www.lpk-kosova.com


 

 

 

Demaçi: Pavarësi me defekte

“Ne i jemi dorëzuar botës demokratike pa rezerva, kurse bota demokratike tash ka shndërruar Kosovën në një vend ku po kryqëzohen interesat e shumta”

 
Zoti Demaçi, fillimisht si i shihni zhvillimit politike në Kosovë pas pavarësisë?

ADEM DEMAÇI: Po shikoni, kjo pavarësi është më kushte të rënda, me mbikëqyrje të mëdha, me defekte brenda. Edhe ato që na i ka imponuar bashkësia ndërkombëtare për hesape të veta, për politikën e saj të jashtme, për lëshimet që po ia bëjnë Serbisë, a mos ndoshta po munden me joshë Serbinë për me iu bashku më shpejt Bashkimit Evropian edhe NATO-s.

Me fjalë të tjera këto zhvillime janë duke shkuar me vështirësi të mëdha. Një që trashëguam, një situatë me ngarkesa të shumta dhe probleme të shumta, që na i la trashëgim Serbia. Në anën tjetër edhe me pengesat të mëdha që po na bën Serbia, mbështetur nga Rusia.

Edhe e treta me këto moskuptime të cilat i kemi nga miqtë tanë evropianë e amerikanë, të cilët i janë qasur problemit gabimisht sepse nuk demokratizohet Serbia, duke i bërë lëshime Serbisë. Por, vetëm duke e vendosur Serbinë në vendin e fajtorit e të kriminelit, sepse Serbia ka faje jo vetëm ndaj shqiptarëve, po edhe ndaj sllovenëve edhe ndaj kroatëve e sidomos ndaj boshnjakëve.

Prandaj edhe krejt këto vështirësi po shprehen të shumtën mbi Kosovën, sepse jemi të pa përgatitur për gjëra të tilla. Ne i jemi dorëzuar botës demokratike pa rezerva, kurse bota demokratike tash për shkaqe të vetat të shumta ka shndërruar Kosovën në një vend ku po kryqëzohen interesat e tyre të shumta dhe po behën lëshime gjithmonë në kurriz të shqiptarëve.

Pas shpalljes se pavarësisë dhe hyrjes në fuqi të Kushtetutës së Kosovës, shtrirja e autoritetit të institucioneve nuk po ndodhë në gjithë territorin e saj. Si e shpjegoni ju ketë çështje?

ADEM DEMAÇI: Po, institucionet e Kosovës janë të lidhura dhe të varura drejtpërdrejt nga institucionet ndërkombëtare, sepse ne po e dimë që faktikisht edhe pse e shpallem pavarësinë, megjithatë fjalën e fundit në fushat kryesore e kanë miqtë tanë të huaj euro-amerikanë.

Ne, nuk kemi armatë dhe pa pasur armatë e cila do t'i ruante kufijtë, pa pasur armatë, e cila do t'i jepte seriozitet shteti tonë, Serbia nuk mund të sillet me ne seriozisht. Në njërën anë çarmatosi kosovarët deri në palcë, kurse lejoji Serbisë që të përtërijë arsenalin e armatimit, përtërijë fabrikat e veta për prodhimin e armatimit, leri Serbisë që të behet përsëri eksportues i armëve.

Domethënë, në njërën anë forco agresorin e djeshëm dhe kriminelin e djeshëm, kurse shtrëngo e shtyp një viktimë sikur që është Kosova, kjo nuk është rruga për të gjetur atë balancim atë drejtpeshim i cili do ta krijonte qetësinë. Pa drejtpeshim të forcave nuk do të mund të krijohet qetësia. Pa një polici e cila do të komandohej nga vendasit dhe do ta kishin fjalën e fundit dhe të parën vendasit dhe jo si është tash.

Policia jonë është e varur nga komanduesit e jashtëm të cilët as që e njohin situatën e brendshme, as që dinë se çka duhet të bëjnë. Vetëm varen nga disa urdhra që i marrin nga jashtë. Kështu që problemi ka mbet në këtë situatë ku pakënaqësia po rritet, ku shumë probleme nuk po zgjidhen, ku nuk po plotësohen nevojat elementare të arsimit, kulturës, shëndetësisë, të policisë dhe disa mekanizmave, të cilët e forcojnë shtetin e mbajnë shtetin dhe sigurojnë prosperitetin.

Zoti Demaçi, misioni i Kombeve të Bashkuar vazhdon të jetë i pranishëm edhe me tej në Kosovë. Ndërsa, ai i Bashkimi Evropian sapo ka filluar të vijë. Si e shihni ju rolin e këtyre misioneve?

ADEM DEMAÇI: Po shikoni, u bënë vlerësime të gabuara, duke u munduar t'i bëhen lëshime pa parim dhe lëshime gati të pakufishme Serbisë dhe mbështetëses se vet Rusisë, a mos ndoshta do të kalonin në Këshillin e Sigurimit dhe do të mund të nxirrnin një rezolutë të re për të dalë nga kjo Rezoluta 12 44.

Këto lëshime të gabuara sollën deri në këtë situatë ku tash, në njërën anë është EULEX-i që ishte një mekanizëm i përgatitur për të vazhduar më tutje qeverisjen mbi Kosovën, me qëllim që Kosova të përgatitej sa më shpejt të shërohet, sa më shpejt nga kriminaliteti i organizuar, nga të gjitha llojet e kriminalitetit, nga prapambetja ekonomike, nga disa probleme juridike etj.

Ndodhi që mekanizmi i vjetër UNMIK-u mbeti, nuk pat rezolutë tjetër të re, sepse Rusia u kap në gabimet që bëri perëndimi. Dhe tash kemi mbetë. Tash në njërën anë UNMIK-u, në tjetrën anë EULEX-i, në tjetrën anë qeveria dhe pushteti i ri që po mundohet të krijohet.

Është krijuar këtu njëfarë cirku vicioz që po i thonë, një rreth, një gjeratore, e cila nuk po lejon të dilet prej kësaj situate dhe durimi i popullsisë është në zvogëlim e sipër.

Dhe për fund zoti Demaçi, si i shikoni synimet e Serbisë që Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë të japë mendimin e saj për ligjshmërinë e pavarësisë së Kosovës, dhe cilat mendoni se do të ishin pasojat?

ADEM DEMAÇI: Shikoni, pasoja nuk ka, sepse vendimet e saj gjykate nuk janë të obligueshme. Nuk ka mundësi të ekzekutohet asgjë çfarë do që ato të thonë.

Po, unë shpresoj me gjithë përpjekjet që do të bëjë Serbia e Rusia, që edhe kjo gjykatë nuk do të mund, vetëm nëse dëshiron, ta shndërrojë vetveten në një institucion qesharak. Edhe ajo gjykatë, ka për të dhënë në fund të fundit mendimin, ndoshta me ekuivokë se një gjë e tillë që ndodhi ishte e drejtë.

Po edhe nëse nuk jep këtë mendim, po them megjithatë Serbia vetëm mund të komprometohet, sepse Serbia është ka mundohet të padisë ato shtete, të cilat në të vërtetë ishin shtet që bartën procesin e ndaljes së mëtutjeshme të kriminaliteti dhe të mafiozitetit, të cilat i vazhdonte regjimi kriminal e mafioz i Serbisë, në hapësirën e Jugosllavisë dhe përfundimisht me Kosovën.

Kështu që unë nuk besoj që meriton kjo punë të merremi me të. Serbia është duke bërë atë që i ka mbetur për të bërë. Serbia po gabon shumë që nuk po e pranon këtë situatë të krijuar me fajin e vet. Kështu që në një farë dore Serbia edhe është në ndihmë të vetëdijesimit të shqiptarëve, të cilët duhet të jenë të kujdesshëm, të cilët duhet të jenë të zgjuar, të cilët duhet të punojnë më tutje.

Dhe të mos flenë, sepse po të ishte Serbia e mençur do të mund t'i vëntë në gjumë shqiptarët, ashtu siç janë zemër bardhë, që besojnë shumë lehtë, e që lëshohen shumë lehët.

Po kjo politikë e Serbisë, po bën që shqiptarët të jenë ‘atento’ që thonë, dhe të mos pushojnë se përpjekuri që të forcohen edhe në pikëpamje të dijës, vetëdijes kulturore, shkencës edhe të artit.

Edhe të përpjekjes që të bindin dhe në fund do ta bindin botën, Amerikën edhe Evropën, se nuk ka rrugë tjetër përveç njohjes së të drejtës për vetëvendosje për Kosovën e cila do të ishte zgjidhja e vetme që do ta finalizonte këtë proces të filluar tash 100 vjet, me gjakderdhje të mëdha, përballë kriminalitet të pa kufijshëm të regjimit Serbë që nga tetori i 1912 e deri në përfundim të pushtimit që ngjau kah gjysma e qershori të 1999-së.
 
 

Wisner: Kosova e Serbia të bisedojnë si dy vende sovrane

"Pika e hapjes së bisedimeve duhet të jetë e qartë: Kosova është e pavarur. Bisedimet duhet t'i shohim si bisedime mes dy vendeve sovrane. Mbi këtë bazë ka shumë për të biseduar", thotë FRANK WISNER, emisar i SHBA-ve për statusin e Kosovës.

 
Ambasador Wisner, kreu i Kombeve të Bashkuara ka propozuar bisedime të reja mes Prishtinës e Beogradit mbi çështjet me interes të përbashkët. A mund të jenë të suksesshme këto bisedime, duke ditur se Serbia nuk pranon ta njohë Kosovën?

FRANK WISNER: Do të ndalesha në disa pika të thjeshta e të qarta. Ekziston gjithmonë nevoja e dialogut Prishtinë-Beograd.

Unë mirëpres dhe të gjithë duhet të mirëpresin faktin se Sekretari i Përgjithshëm ka vënë kornizën për një dialog të tillë.

Të dyja palët duhet të jetojnë bri njëra-tjerës në paqe dhe duhet të gjejnë rrugët për bashkëpunim.

Por, pika e hapjes së bisedimeve duhet të jetë e qartë: Kosova është e pavarur dhe mbi 40 vende e kanë njohur pavarësinë. Një shtet i ri ka lindur.

Bisedimet duhet t'i shohim si bisedime mes dy vendeve sovrane. Mbi këtë bazë, qoftë ajo eksplicite apo implicite, ka shumë për të biseduar.

Propozimi i Ban Ki Mooni-it lidhur me konfigurimin e pranisë ndërkombëtare ka elemente që ndryshojnë Planin Ahtisaari. A mund të ndryshojë ky plan dhe nëse po, cilat janë pasojat?

FRANK WISNER: Më duhet të pranoj se nuk e kam studiuar në detaje propozimin e Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së.

Në një plan më të gjerë, propozimi i tij për të rikonfiguruar UNMIK-un është bërë në kohën e duhur dhe është i mirëpritur. Sa i përket detajeve nuk do të mund të flisja.

Do të thosha se Plani Ahtisaari është një plan i gjerë, por i ngritur mbi disa parime bazë, të cilat nuk mund të ndryshohen dhe jam i bindur se nuk do të ndryshojnë.

Këtu hyjnë respektimi i pakicave, njohja dhe respektimi i komunave me shumicë serbe në Kosovë, pjesëmarrja e pakicave në institucionet qendrore, aftësia e Qeverisë së Kosovës për t'i mbrojtur qendrat kulturore e fetare të Kishës Ortodokse serbe.

Këto janë elementet kyçe dhe duhet të përmbushen nga të gjitha palët.

E di që propozimi i Ahtisarit kërkon ngritjen e forcave të sigurisë dhe elemente të tjera që i shokjnë për shtat një shteti sovran e modern.

Propozimi Ahtisaari ishte i gjerë dhe krijoi bazën për Kosovën e pavarur. Unë nuk shoh ndonjë arsye për ta ndryshuar dhe nuk besoj se do të rishkruhet.

Ishte pikërisht mbi këtë propozim që Kosova u bë e pavarur.

Kosovarët kanë shqetësime serioze lidhur me pushtetin tre apo katër-polar, duke pasur parasysh UNMIK-un, EULEX-in, Qeverinë e Kosovës. Sa dhe si e dëmton funksionalitetin e shtetit të ri një gjë e tillë?

FRANK WISNER: Kjo është një pyetje shumë e rëndësishme dhe nxjerr në pah rrugën komplekse që ndoqi Kosova për t'u bërë e pavarur. Nuk patëm miratimin e Këshillit të Sigurimit për pavarësinë e Kosovës, çfarë u bllokua nga Rusia.

Ka shumë paqartësi dhe e bën shumë të vështirë për Kosovën që t'i sendërtojë qasjet nën kaq shumë mbikëqyrje.

Në të njëjtën kohë, dua të theksoj se objektivi më kryesor është arritur: Kosova është e pavarur, është një pavarësi e mbikëqyrur dhe një pavarësi që u jep të gjitha të drejtat pakicave.

Këto janë thelbi i asaj nga duhet të ecë Kosova në të ardhmen.

Kosova duhet të fokusohet në çështjet themelore të shtetit të ri, që janë ndërtimi i institucioneve, zhvillimi i ekonomisë dhe t'u japë shpresë qytetarëve të saj për një jetë më të mirë.

Zbatimi i Planit Ahtisaari kërkon bashkëpunimin e disa palëve, përfshirë dhe Serbinë. Kryeministri i ri serb përsëriti se Beogradi nuk do të heqë dorë nga Kosova. A mund të presim që në një të ardhme të afërt politika serbe ndaj Kosovës do të ndryshojë?

FRANK WISNER: Nuk besoj se Serbia do të heqë dorë nga sovraniteti i saj mbi Kosovën, me gjithë faktin se Kosova është e pavarur dhe është njohur nga shumë shtete.

Ky është qëndrimi i ngulitur në jetën politike serbe dhe nuk do të ndryshojë.

Në të njëjtën kohë, dua të mendoj se si njerëz praktikë, që marrin parasysh interesin e serbëve të Kosovës, do mund të gjejnë mënyrën për të bashkëjetuar paqësisht këto dy shtete.

Ka arsye që këto dy shtete të bisedojnë me njëri-tjetrin, me gjithë faktin se ka mosmarrëveshje, që vijnë nga Qeveria serbe.

Kosova është njohur nga 43 shtete, në mesin e të cilave janë dhe demokracitë kryesore. Por, ka një ngadalësim të ritmit të njohjes së shtetit të ri. A është kjo shqetësuese?

FRANK WISNER: Nuk jam aspak i shqetësuar. 43 shtetet që e kanë njohur Kosovën, janë kyçe për të ardhmen e saj. Aty janë shtetet kryesore evropiane, të Amerikës së Veriut, Japonia, që njëherësh i ofrojnë ndihmë ekonomike Kosovës.

Ajo që është bazike në fillimin e një shteti të ri, është bërë. Kjo është e rëndësishme.

Do të ishte mirë të kemi një njohje më të gjerë, por kjo do të bëhet me durim, kujdes dhe punë. Mendoj se esencialja është realizuar dhe të tjerat do të bëhen ngadalë. |REL